अशिम सापकोटा
देश लकडाउनमा रहेको बेला यति खेर धेरै युवाहरु स्वदेशमै के गर्ने होला भनी सोचिरहेका छन् ।
नेपालमा दिनप्रतिदिन प्रयोगकर्ता र बजार वृद्धि भइरहेको अमिलो रस अर्थात कागतीको बजार फराकिलो बन्दैछ ।
रसिलो कागती, सम्झने बित्तिकै मुखमा पानी आउँछ । बिहान बेलुका तरकारीमा निचोरेर र अचारमा साँधेर कागती खान धेरै मन पराउँछन् ।
यसरी दिनमा तीन चारपटकसम्म कागती खोज्ने मान्छे बढिरहेपनि यसको उत्पादन चाहिँ घटिरहेको छ ।
व्यापारीहरुका अनुसार अहिले पनि ९० प्रतिशत भन्दा बढी कागती भारतबाटै आयात हुने गर्छ । नेपाली उत्पादनले एक महिना पनि धान्न गाह्रो हुने काठमाण्डौँ कालिमाटीका एक पुराना बताँउछन् ।
पहिलो कुरा त गाउँठाउँमा कागती फल्न नै छाड्यो, कागती पाइहालेमा पनि नेपालका कागती रसिला नहुने भएकाले भारतबाटै ल्याउनुपर्ने बाध्यता छ अर्का व्यापारी त्यसमै थप्न भ्याए ।
यो वर्ष पनि कागतीको उत्पादन निकै कम भएको आँकलन गर्न सकिन्छ । खेतीयोग्य जमिन भएपनि व्यवसायीक रुपमा कागती खेतीतर्फ किसान आकर्षित हुन सकेका छैनन ।
छिट्टै नाफा नहुने र ग्रामिण क्षेत्रमा बजार पनि नपाईने भएकाले कागती खेतीतर्फ किसानले चासो दिने गरेका छैनन् । त्यसैले गएका वर्षहरुको तुलनामा यसवर्ष कागतीको उत्पादनमा कमी आएको हो ।
तर एकपटक रोपेको कागतीले बिसौँ बर्षसम्म पनि फल दिइरहने कुरा भन्ने सबैले बुझ्न जरुरी छ ।
बजारमा स्वदेशी कागतीको कारोबार हुनै छोडेको व्यवसायी बताउँछन् । पोहोर परार स्वदेशी कागतीले २/३ महिना माग धान्ने गरेकोमा अहिले एक दन पनि नधान्ने कालिमाटी फलफूल तथा तरकारी बजार विकास समितिले जनाएको छ ।
फलिरहेका बोटको हेरचाह नहुनु र नयाँ विरुवा नरोप्नुले कागतीको उत्पादन कम हुँदै गएको हो । स्वदेशी उत्पादन नभएपछि कागतीका लागि अहिले भारतबाट आयात गर्नुपरेको छ । तर भारतमा नै माग धेरै भएकाले भनेजति कागती नपाएको व्यवसायीले बताएका छन् ।
तर पहिले कागती फलाउने किसान अरु नै खेती व्यवसायमा लागेका छन् । फलस्वरुप यी ठाउँमा पहिलेको तुलनामा कागती कम फल्ने गरेको छ ।
एकपटक रोपेपछि बिसौँ बर्षसम्म फल दिइरहने कागती खेतीको लागि अब साँच्चिकै कागती मिसन कार्यक्रम आवश्यक छ ।
